Γράφει ο Ανδρέας Λεοντίου
Στην Ελλάδα της αριστείας, της αξιοκρατίας και των περίφημων ίσων ευκαιριών, φαίνεται πως αποκτήσαμε ένα καινούργιο εθνικό άθλημα. Το χάντμπολ της πολιτικής επικαιρότητας! Εκεί που ο μέσος μαθητής ξενυχτά πάνω από τα βιβλία, οι γονείς πληρώνουν φροντιστήρια με δόσεις και ολόκληρες οικογένειες μετρούν μόρια λες και προσπαθούν να λύσουν εξίσωση της NASA, μια υπόθεση αθλητικής μοριοδότησης έφτασε μέχρι την πόρτα του Μεγάρου Μαξίμου. Πρωτάθλημα αριστείας λοιπόν. Μόνο που αυτή τη φορά η μπάλα κατέληξε στα κυβερνητικά αποδυτήρια!
Ο μέχρι πρότινος υφυπουργός Ανάπτυξης Λάζαρος Τσαβδαρίδης υπέβαλε την παραίτησή του έπειτα από καταγγελίες που αφορούν τη συμμετοχή της κόρης του σε ομάδα χάντμπολ και το ζήτημα της αθλητικής μοριοδότησης για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο ίδιος αρνείται ότι υπήρξε παρέμβαση και υποστηρίζει πως η κόρη του δεν χρησιμοποίησε πρόσθετα μόρια. Αυτή είναι η θέση του. Η παραίτηση πάντως αποτελεί γεγονός και τα ερωτήματα που προέκυψαν δεν εξαφανίζονται επειδή άδειασε μια υπουργική καρέκλα. Άλλος ένας κυβερνητικός αξιωματούχος αποχωρεί και η πολυδιαφημισμένη αριστεία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Θυμάστε εκείνα τα ωραία περί επιτελικού κράτους; Τις μεγαλοπρεπείς εξαγγελίες για αξιοκρατία, διαφάνεια και τέλος στις παθογένειες του παρελθόντος; Εκείνες τις παρουσιάσεις με τα διαγράμματα, τα χαμόγελα και τις βαρύγδουπες υποσχέσεις ότι η Ελλάδα αλλάζει σελίδα; Ε, λοιπόν, η σελίδα άλλαξε. Το ερώτημα είναι ποιος κρατάει ακόμη το ίδιο παλιό βιβλίο! Γιατί η αξιοκρατία δεν είναι διακοσμητικό φυτό για να το βάζουμε πίσω από το βήμα στις κυβερνητικές συνεντεύξεις. Είναι κανόνας που πρέπει να ισχύει για όλους.
Για τον γιο του εργάτη που δίνει Πανελλαδικές με το άγχος να του κόβει την ανάσα. Για την κόρη του υπαλλήλου που ξέρει ότι μια μονάδα μπορεί να καθορίσει το μέλλον της. Για τον πραγματικό αθλητή που ιδρώνει χρόνια στα γήπεδα και δικαιούται κάθε νόμιμη επιβράβευση των διακρίσεών του. Αυτός είναι ο λόγος που κάθε καταγγελία για εικονική αθλητική συμμετοχή ή αδικαιολόγητη μοριοδότηση απαιτεί ουσιαστική διερεύνηση. Όχι επειδή αφορά συγγενικό πρόσωπο πολιτικού αλλά επειδή αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών στους ίδιους τους κανόνες. Τα μόρια των Πανελλαδικών δεν είναι πόντοι επιβράβευσης από κάρτα σούπερ μάρκετ. Ούτε η πρόσβαση στο πανεπιστήμιο μπορεί να αφήνει την παραμικρή υποψία ότι κάποιοι ξεκινούν τον αγώνα από διαφορετική αφετηρία.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τα κενά του συστήματος αθλητικής μοριοδότησης. Αλήθεια, τόσα χρόνια δεν είχε παρατηρήσει κανείς ότι ένα σύστημα ειδικών προνομίων χρειάζεται εξονυχιστικούς ελέγχους; Έπρεπε να φτάσουμε σε μια παραίτηση υφυπουργού για να συζητήσουμε πόσο αποτελεσματικά ελέγχονται οι συμμετοχές, οι διακρίσεις και οι σχετικές βεβαιώσεις; Τόση ψηφιακή επανάσταση, τόσες μεταρρυθμίσεις, τόσα επιτελικά επιτεύγματα. Στο τέλος όμως η δημόσια συζήτηση επιστρέφει στο αυτονόητο. Ποιος ελέγχει τους ελεγκτές;
Το Μαξίμου έχει κάθε λόγο να θέλει γρήγορες απαντήσεις. Μια παραίτηση απομακρύνει έναν υπουργό από την κυβέρνηση, δεν απαντά όμως αυτομάτως στα ερωτήματα που προκάλεσαν την πολιτική κρίση. Ποια ήταν η πραγματική αθλητική συμμετοχή; Ποιες βεβαιώσεις εκδόθηκαν; Υπήρξαν πρόσθετα μόρια και αν ναι πώς καταχωρίστηκαν; Ποιοι φορείς έκαναν τους ελέγχους που προβλέπει ο νόμος; Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Όχι με άλλη μια καλοστημένη επικοινωνιακή παράσταση αλλά με συγκεκριμένα στοιχεία.
Διότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να ζητά διαρκώς από την κοινωνία να εμπιστεύεται τους θεσμούς και ταυτόχρονα να θεωρεί ότι η πολιτική διαχείριση μιας υπόθεσης αρκεί για να αποκαταστήσει αυτή την εμπιστοσύνη. Η αξιοπιστία δεν επιστρέφει με ένα δελτίο Τύπου. Δεν αποκαθίσταται με μια ανακοίνωση περί αυστηρών οδηγιών ούτε με την υπόσχεση ότι κάποια στιγμή θα επανεξεταστεί το θεσμικό πλαίσιο. Η αξιοπιστία απαιτεί διαφάνεια πριν ξεσπάσει ο θόρυβος, ελέγχους πριν εμφανιστούν οι καταγγελίες και ίσους κανόνες ακόμη κι όταν αυτοί αφορούν ανθρώπους με ισχυρές πολιτικές γνωριμίες.
Ας φανταστούμε τώρα έναν πατέρα που επιστρέφει από τη δουλειά εξαντλημένος. Στο τραπέζι τον περιμένει ο λογαριασμός του ρεύματος, το ενοίκιο και η απόδειξη του φροντιστηρίου. Το παιδί του διαβάζει στο διπλανό δωμάτιο και προσπαθεί να κερδίσει μια θέση στο πανεπιστήμιο. Τι ακριβώς πρέπει να του πει η Πολιτεία όταν διαβάζει τέτοιες ειδήσεις; Να έχει εμπιστοσύνη; Να μη βγάζει βιαστικά συμπεράσματα; Να περιμένει τις διαδικασίες; Ασφαλώς οι διαδικασίες πρέπει να ολοκληρωθούν και κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να κρίνεται ένοχος από ένα πρωτοσέλιδο. Αλλά η απαίτηση της κοινωνίας να γνωρίζει τι συνέβη δεν είναι υπερβολή. Είναι το ελάχιστο που οφείλει να απαιτεί από εκείνους που κυβερνούν.
Υπάρχει μάλιστα μια λεπτή ειρωνεία στην όλη ιστορία. Μια κυβέρνηση που μιλά τόσο συχνά για αξιολόγηση βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με την ανάγκη να αξιολογηθεί η ίδια ως προς τη λειτουργία ενός συστήματος που οφείλει να εγγυάται ίσες ευκαιρίες. Στους μαθητές λέμε να προσπαθούν περισσότερο. Στους εκπαιδευτικούς να αξιολογούνται. Στους εργαζόμενους να αυξάνουν την παραγωγικότητά τους. Στους πολίτες να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Για τους κυβερνώντες ποιο είναι το αντίστοιχο μέτρο; Πόσες φορές μπορεί να δοκιμάζεται η εμπιστοσύνη στους θεσμούς μέχρι να γίνει η λογοδοσία καθημερινή πρακτική και όχι έκτακτη επικοινωνιακή ανάγκη;
Η υπόθεση Τσαβδαρίδη δεν χρειάζεται υπερβολές για να έχει πολιτική σημασία. Αρκούν τα πραγματικά περιστατικά, η παραίτηση και τα αναπάντητα ερωτήματα για να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση σχετικά με την αξιοκρατία και τη διαφάνεια. Το αν υπήρξε παράνομη πράξη θα κριθεί από τα στοιχεία και τις αρμόδιες διαδικασίες. Το αν η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει επαρκείς μηχανισμούς πρόληψης και ελέγχου είναι ζήτημα δημόσιας λογοδοσίας που δεν μπορεί να περιμένει επ’ αόριστον.
Γιατί οι Πανελλαδικές έχουν συγκεκριμένη βαθμολογία. Η πολιτική αξιοπιστία όμως δεν κερδίζεται με μόρια, επικοινωνιακές ντρίμπλες και αλλαγές παικτών στον πάγκο. Κερδίζεται με κανόνες που εφαρμόζονται, με στοιχεία που δημοσιοποιούνται και με ευθύνες που αναλαμβάνονται. Η κυβέρνηση των «αρίστων» έχει τώρα μια ακόμη ευκαιρία να αποδείξει στην πράξη όσα διακηρύσσει στα λόγια.
Το γήπεδο είναι ανοιχτό. Οι ερωτήσεις έχουν τεθεί. Περιμένουμε τις απαντήσεις, όχι άλλο ένα επικοινωνιακό τάιμ άουτ.
Πηγές – Παραπομπές
1. Η Καθημερινή – «Παραιτήθηκε ο υφυπουργός Ανάπτυξης Λάζαρος Τσαβδαρίδης».