Γεωπολιτική ανάλυση | 29 Οκτωβρίου 2026
Νετανιάχου και Άιζενκοτ μπροστά σε δύσκολες επιλογές. Η ιρανική αντίσταση, ο ρόλος των ΗΠΑ και ο κίνδυνος ενός ενεργειακού σοκ που μπορεί να φτάσει μέχρι την Ελλάδα.
Οι κάλπες στο Ισραήλ έκλεισαν όμως η επόμενη ημέρα βρίσκει τη χώρα μπροστά σε ένα πολιτικό αδιέξοδο την ώρα που η αντιπαράθεση με το Ιράν εξακολουθεί να κρατά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε κατάσταση αβεβαιότητας. Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου δεν ανέδειξαν έναν αδιαμφισβήτητο νικητή. Ανέδειξαν μια βαθιά διαιρεμένη κοινωνία που καλείται να αποφασίσει ποιος θα κρατήσει το τιμόνι ενός κράτους σε διαρκή στρατιωτική επιφυλακή. Πίσω από την εκλογική αναμέτρηση διαγράφεται ένα ερώτημα με συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από τα σύνορα του Ισραήλ. Ποιος θα διαχειριστεί την επόμενη φάση της αντιπαράθεσης με την Τεχεράνη και πόσο μακριά μπορεί να οδηγήσει αυτή η σύγκρουση;
Σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματα της 28ης Οκτωβρίου με καταμετρημένο το 85,6% των ψήφων το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανιζόταν να εξασφαλίζει 53 έδρες έναντι 48 του συνασπισμού υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ. Τα δύο αραβικά κόμματα συγκέντρωναν συνολικά 19 έδρες αποκτώντας ιδιαίτερη κοινοβουλευτική βαρύτητα. Το Λικούντ παρέμενε πρώτο κόμμα με 26 έδρες και το Yashar του Άιζενκοτ ακολουθούσε με 21. Κανένα από τα δύο βασικά στρατόπεδα δεν συγκέντρωνε τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η τελική κατανομή θα εξαρτηθεί και από τα ψηφοδέλτια που δεν είχαν ακόμη προσμετρηθεί.
Ο Νετανιάχου διατηρούσε την πρωτιά χωρίς να έχει εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο Άιζενκοτ διέθετε σημαντική πολιτική δυναμική αλλά αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες στη συγκρότηση ενός εναλλακτικού κυβερνητικού συνασπισμού. Η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων δημιουργούσε νέες ισορροπίες και δύσκολα πολιτικά διλήμματα. Η εκλογική αριθμητική όμως είναι μόνο η μία πλευρά της πραγματικότητας.
Η άλλη βρίσκεται στην Τεχεράνη.
Θα ήταν σοβαρό αναλυτικό λάθος να θεωρήσει κανείς ότι η ενδεχόμενη αποχώρηση του Νετανιάχου θα σήμαινε αυτομάτως μια ηπιότερη ισραηλινή στάση απέναντι στο Ιράν. Ο Γκάντι Άιζενκοτ δεν είναι εκπρόσωπος κάποιας ειρηνιστικής σχολής. Είναι πρώην αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου με πολυετή στρατιωτική εμπειρία και ιδιαίτερα σκληρές αντιλήψεις για την αποτροπή.
Το όνομά του συνδέθηκε με το Δόγμα Νταχίγια που έγινε γνωστό το 2008 κατά την αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ. Η λογική του στηριζόταν στην εφαρμογή συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος και στην πρόκληση δυσανάλογου κόστους στον αντίπαλο μέσω εκτεταμένων πληγμάτων σε υποδομές. Πρόκειται για μια στρατιωτική προσέγγιση που προκάλεσε σοβαρές αντιρρήσεις σχετικά με την προστασία των αμάχων και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.
Ο Άιζενκοτ γνωρίζει τη γλώσσα της στρατιωτικής ισχύος όσο λίγοι πολιτικοί της χώρας του. Δεν αμφισβητεί την ανάγκη αποτροπής της απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη ούτε αποκλείει στρατιωτική δράση. Η διαφοροποίησή του από τον Νετανιάχου εντοπίζεται κυρίως στον τρόπο λήψης αποφάσεων και στον συνδυασμό στρατιωτικής αποτροπής με τη διπλωματία. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στον συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αλλαγή πρωθυπουργού επομένως δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά αλλαγή στρατηγικού δόγματος.
Απέναντι στο Ισραήλ βρίσκεται όμως ένα έθνος με βαθιά ιστορική συνείδηση και τη δική του αντίληψη για την πατρίδα και την εθνική επιβίωση. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης δεν αποτελούν απλώς έναν μηχανισμό προστασίας της πολιτικής εξουσίας. Είναι ταυτόχρονα μια στρατιωτική δύναμη που διαμορφώθηκε μέσα από τον αιματηρό πόλεμο Ιράν και Ιράκ και συνδέθηκε με τη σιιτική παράδοση της θυσίας και της αντίστασης. Για τους υποστηρικτές τους η υπεράσπιση της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι άρρηκτα δεμένη με την υπεράσπιση της ίδιας της πατρίδας.
Η σιιτική παράδοση με την ιδιαίτερη ιστορική και θρησκευτική της διαδρομή έχει επηρεάσει βαθιά την πολιτική και στρατιωτική κουλτούρα του Ιράν. Η μνήμη της Καρμπάλα και η έννοια της θυσίας απέναντι σε έναν ισχυρότερο αντίπαλο αποτελούν σημαντικά στοιχεία αυτής της παράδοσης. Η σύνδεσή τους με την εθνική άμυνα ενισχύθηκε μέσα από τον οκταετή πόλεμο με το Ιράκ. Για σημαντικό τμήμα της ιρανικής κοινωνίας αυτή η ιστορική εμπειρία δεν αποτελεί μακρινή ανάμνηση αλλά ζωντανό μέρος της συλλογικής ταυτότητας.
Οι πεποιθήσεις αυτές δεν μπορούν να αγνοηθούν επειδή διαφέρουν από τις δυτικές αντιλήψεις. Ούτε μπορούμε να παραβλέψουμε τον ρόλο που έχουν διαδραματίσει οι Φρουροί στην άμυνα του Ιράν απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Η ιρανική κοινωνία ασφαλώς δεν είναι ενιαία. Υπάρχουν πολίτες που στηρίζουν τους Φρουρούς και άλλοι που αντιτίθενται έντονα στην εξουσία και στις πρακτικές τους. Αυτό όμως δεν αναιρεί μια βασική πραγματικότητα. Στην αντιπαράθεση αυτή δεν υπάρχουν μόνο οι φόβοι και τα συμφέροντα του Ισραήλ. Υπάρχει και ένας ιρανικός λαός που έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται την εθνική του κυριαρχία και την πατρίδα του.
Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας δεν σημαίνει αποδοχή κάθε επιλογής της Τεχεράνης. Σημαίνει ότι μια σοβαρή γεωπολιτική ανάλυση οφείλει να εξετάζει τα κίνητρα και τις αντιλήψεις όλων των εμπλεκομένων. Η ασφάλεια του ενός κράτους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη ενώ η αντίστοιχη αγωνία του άλλου να απορρίπτεται εκ των προτέρων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον υπάρχει μια ακόμη παράμετρος που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής. Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εκλογική πραγματικότητα που δεν του εξασφαλίζει την πολιτική κυριαρχία που επιδιώκει. Εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν μπορεί να παραμείνει επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης για σημαντικό χρονικό διάστημα.
Θα μπορούσε μια νέα στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν να επηρεάσει τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες;
Η ιστορία έχει δείξει ότι μια σοβαρή εξωτερική απειλή μπορεί να μεταβάλει τις προτεραιότητες μιας κοινωνίας και να δημιουργήσει συνθήκες συσπείρωσης γύρω από την πολιτική ηγεσία. Για τον Νετανιάχου η εθνική ασφάλεια αποτελεί επί δεκαετίες βασικό στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας. Μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση θα μπορούσε υπό ορισμένες συνθήκες να μεταφέρει το επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης από το κυβερνητικό αδιέξοδο στην αντιμετώπιση ενός εξωτερικού εχθρού.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι θα επιδίωκε μια σύγκρουση για να παραμείνει στην εξουσία. Ούτε σημαίνει ότι θα αποκόμιζε απαραίτητα πολιτικά οφέλη. Μια επιχείρηση με βαριές απώλειες ή παρατεταμένα ιρανικά αντίποινα θα μπορούσε να προκαλέσει το αντίθετο αποτέλεσμα. Είναι όμως μια διάσταση που δεν πρέπει να απουσιάζει από τη συζήτηση.
Καθοριστικός παραμένει ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών. Η κυβέρνηση Τραμπ διαθέτει στρατιωτικά μέσα και δυνατότητες επιχειρησιακής υποστήριξης που επηρεάζουν άμεσα τους ισραηλινούς σχεδιασμούς. Ωστόσο η πολιτική στήριξη προς το Ισραήλ δεν ταυτίζεται με την απόφαση συμμετοχής σε έναν νέο μεγάλης κλίμακας πόλεμο. Η Ουάσιγκτον καλείται να σταθμίσει τα πιθανά στρατιωτικά οφέλη απέναντι στον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής αποσταθεροποίησης.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητες αντιποίνων. Πέρα από τις στρατιωτικές της επιλογές έχει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης που μπορεί να μεταφέρει τις συνέπειες μιας σύγκρουσης σε ολόκληρο τον πλανήτη. Τη γεωγραφική της θέση δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους της υφηλίου.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μια στενή θαλάσσια δίοδο ανάμεσα στο Ιράν και την Αραβική Χερσόνησο. Από εκεί περνά καθημερινά ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας κατά το 2025 διέρχονταν από την περιοχή περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως. Η ποσότητα αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Παράλληλα από την ίδια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Αυτοί οι αριθμοί δεν αποτελούν απλές στατιστικές καταγραφές. Πίσω τους βρίσκεται η ενεργειακή λειτουργία μεγάλου μέρους της παγκόσμιας οικονομίας. Βιομηχανίες και εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής εξαρτώνται από την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών. Το ίδιο ισχύει για τις μεταφορές και το εμπόριο.
Σε περίπτωση νέας ισραηλινής ή αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης το Ιράν θα μπορούσε να επιλέξει διαφορετικές μορφές ανταπόδοσης. Πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων ή επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων αποτελούν πιθανά σενάρια. Η χρήση ναυτικών ναρκών και η σοβαρή διατάραξη της ναυσιπλοΐας εξετάζονται επίσης διαχρονικά από στρατιωτικούς αναλυτές. Δεν είναι βέβαιο ότι θα πραγματοποιηθούν ούτε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να διατηρήσει έναν πλήρη αποκλεισμό. Ακόμη όμως και μια περιορισμένη διακοπή της ομαλής διέλευσης θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις.
Οι διεθνείς αγορές δεν περιμένουν να εξαντληθούν τα αποθέματα για να αντιδράσουν. Αρκεί ο φόβος μιας σοβαρής διαταραχής ώστε να αυξηθούν τα ασφάλιστρα κινδύνου και οι ναύλοι. Αν οι εξαγωγές περιοριστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν. Το ύψος της ανόδου θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης και τις διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας.
Το ίδιο ισχύει για το υγροποιημένο φυσικό αέριο. Μια σημαντική διακοπή εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία. Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να μεταφερθούν στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και στο κόστος παραγωγής.
Και η Ελλάδα; Πόσο μακριά βρίσκεται πραγματικά από μια τέτοια σύγκρουση;
Γεωγραφικά αρκετά. Οικονομικά πολύ λιγότερο απ’ όσο θα θέλαμε.
Μια νέα ενεργειακή ανατίμηση μπορεί να περάσει από τις διεθνείς αγορές στις αντλίες των πρατηρίων και στο κόστος μεταφορών. Από εκεί στην παραγωγή και στις τιμές βασικών αγαθών. Το ακριβότερο φυσικό αέριο μπορεί να επιβαρύνει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ενώ τα αυξημένα ναύλα επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο.
Για την ελληνική ναυτιλία οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Οι ελληνόκτητοι στόλοι δραστηριοποιούνται στις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές. Μια παρατεταμένη κρίση στον Περσικό Κόλπο συνεπάγεται αυξημένους επιχειρησιακούς κινδύνους και σοβαρά ζητήματα ασφάλειας για τα πληρώματα. Πίσω από κάθε πλοίο βρίσκονται ναυτικοί και οικογένειες που περιμένουν την επιστροφή τους.
Στο τέλος αυτής της αλυσίδας βρίσκεται ο απλός άνθρωπος. Ο εργαζόμενος που προσπαθεί να γεμίσει το αυτοκίνητό του για να πάει στη δουλειά. Η οικογένεια που μετρά τον λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος. Ο μικρός επιχειρηματίας που αγωνίζεται να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του. Ένας πόλεμος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να φτάσει αθόρυβα στο ελληνικό σπίτι μέσα από την ακρίβεια και τη μείωση της αγοραστικής δύναμης.
Ο πόλεμος δεν μετριέται μόνο με αεροσκάφη και πυραύλους. Μετριέται με οικονομίες που δοκιμάζονται και ανθρώπους που καλούνται να πληρώσουν το κόστος αποφάσεων στις οποίες δεν είχαν καμία συμμετοχή.
Η επόμενη ισραηλινή κυβέρνηση είτε σχηματιστεί υπό τον Νετανιάχου είτε υπό τον Άιζενκοτ θα βρεθεί αντιμέτωπη με το ίδιο στρατηγικό δίλημμα. Η στρατιωτική αποτροπή αποτελεί βασικό στοιχείο της ισραηλινής πολιτικής ασφάλειας. Δεν μπορεί όμως να αξιολογείται ανεξάρτητα από τις πολιτικές και οικονομικές συνέπειες μιας νέας σύγκρουσης.
Οι κάλπες μπορούν να καθορίσουν ποιος θα καθίσει στην πρωθυπουργική καρέκλα. Δεν μπορούν από μόνες τους να απαντήσουν στο μεγάλο ερώτημα που βρίσκεται μπροστά στη Μέση Ανατολή. Θα επιδιωχθεί μια νέα ισορροπία μέσω της αποτροπής και της διπλωματίας ή θα ακολουθήσει ακόμη ένας κύκλος στρατιωτικών πληγμάτων και αντιποίνων;
Την ώρα που στην Ιερουσαλήμ μετρούν έδρες και διαπραγματεύονται κυβερνητικούς συνασπισμούς στην Τεχεράνη αξιολογούν στρατιωτικές απειλές. Στην Ουάσιγκτον σταθμίζουν συμμαχίες ενώ στον Περσικό Κόλπο συνεχίζουν να διαπλέουν τα δεξαμενόπλοια που τροφοδοτούν την παγκόσμια οικονομία.
Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας. Μια πολιτική απόφαση που λαμβάνεται σε μια μικρή γεωγραφική περιοχή της Μέσης Ανατολής μπορεί να επηρεάσει την οικονομική ζωή ολόκληρου του πλανήτη. Οι κυβερνήσεις μπορεί να αποφασίζουν πότε θα αρχίσει μια σύγκρουση. Δεν μπορούν όμως πάντοτε να καθορίσουν πού θα φτάσουν οι συνέπειές της ή πόσο θα διαρκέσουν. Πολύ περισσότερο δεν μπορούν να επιλέξουν ποιοι τελικά θα πληρώσουν το τίμημα.
ΕΘΝΙΚΟ ΒΗΜΑ | Συντακτική Ομάδα
Πηγές και τεκμηρίωση
- The Times of Israel – With 85% of votes counted, Netanyahu bloc has 53 seats, Eisenkot’s 48; Arab parties surge to 19, 28 Οκτωβρίου 2026.
https://www.timesofisrael.com/with-85-of-votes-counted-netanyahu-bloc-has-53-seats-eisenkots-48-arab-parties-surge-to-19/ - Ynetnews – Israel election results: Netanyahu bloc at 53 seats, Eisenkot bloc at 48, 28 Οκτωβρίου 2026.
https://www.ynetnews.com/article/hjnatbkaml - Institute for National Security Studies (INSS) – The IDF’s New Response Policy vis-à-vis Hizbollah: How Viable is It?, 28 Οκτωβρίου 2008. Ιστορική τεκμηρίωση για το Δόγμα Νταχίγια και τις δηλώσεις Άιζενκοτ.
https://www.inss.org.il/publication/the-idfs-new-response-policy-vis-a-vis-hizbollah-how-viable-is-it/ - International Energy Agency (IEA) – Strait of Hormuz. Στοιχεία για τη διακίνηση πετρελαίου και LNG κατά το 2025 και τις επιπτώσεις πιθανής διακοπής της ναυσιπλοΐας.
https://www.iea.org/about/strait-of-hormuz - U.S. Energy Information Administration (EIA) – World Oil Transit Chokepoints. Ανάλυση των σημαντικότερων θαλάσσιων ενεργειακών διαδρόμων και των κινδύνων για την παγκόσμια αγορά.
https://www.eia.gov/international/analysis/special-topics/world_oil_transit_Chokepoints
Η εκλογική αποτύπωση βασίζεται στα προσωρινά αποτελέσματα της 28ης Οκτωβρίου 2026. Τα γεωπολιτικά σενάρια αποτελούν εκτιμήσεις της Συντακτικής Ομάδας και όχι διαπιστωμένες αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.