Η Ελλάδα ξέρει καλά τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι την Πατρίδα στη θάλασσα. Το γνωρίζουν οι άνθρωποι των νησιών της, οι ναυτικοί της και προπάντων όσοι έχουν υπηρετήσει στα πολεμικά της πλοία. Η απόσταση ανάμεσα σε μια γραμμή στον χάρτη και στην πραγματική δυνατότητα να την υπερασπιστείς καλύπτεται με πλοία, πληρώματα, σκληρή εκπαίδευση και αποφασιστικότητα.
Στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, η σκέψη πηγαίνει δικαιολογημένα στην Πίνδο και στα βουνά της Βορείου Ηπείρου. Ο αγώνας όμως δόθηκε και στα πελάγη, εκεί όπου το Πολεμικό Ναυτικό ανέλαβε να κρατήσει ανοιχτές τις θαλάσσιες συγκοινωνίες και να πλήξει τον εφοδιασμό του αντιπάλου.
Για το Ναυτικό, ο πόλεμος είχε δώσει το πρώτο αιματηρό του σημάδι πριν από το ιταλικό τελεσίγραφο. Στις 15 Αυγούστου 1940, το καταδρομικό «Έλλη» τορπιλίστηκε στην Τήνο από το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο». Ένα ελληνικό πολεμικό πλοίο χτυπήθηκε ενώ η χώρα παρέμενε έξω από τον πόλεμο, ανήμερα της Παναγίας. Λίγους μήνες αργότερα, η αυτοσυγκράτηση της Αθήνας θα έδινε τη θέση της στην ένοπλη υπεράσπιση της Πατρίδας.
Με την ιταλική εισβολή, τα ελληνικά πολεμικά συνόδευαν τις μεταφορές στρατευμάτων, πυρομαχικών, καυσίμων και τροφίμων. Κάθε φορτίο που έφθανε στον προορισμό του στήριζε τους άνδρες που πολεμούσαν στην ξηρά. Την ίδια ώρα, τα υποβρύχια επιχειρούσαν στην Αδριατική εναντίον των εχθρικών θαλάσσιων μεταφορών.
Ο «Παπανικολής», με κυβερνήτη τον Μίλτωνα Ιατρίδη, έγινε ένα από τα ονόματα που συνδέθηκαν με εκείνον τον αγώνα. Οι περιπολίες του θύμιζαν ότι ο αντίπαλος έπρεπε να υπολογίζει την ελληνική παρουσία και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μέσα σε στενούς χώρους, με περιορισμένα μέσα και την απειλή της καταδίωξης, τα πληρώματα καλούνταν να εκτελέσουν την αποστολή τους και να επιστρέψουν.
Η γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941 έφερε βαριές απώλειες σε πλοία και ανθρώπους. Η κατάληψη της χώρας, ωστόσο, δεν έβαλε τέλος στη δράση του Στόλου. Πλοία που κατόρθωσαν να διαφύγουν συνέχισαν τον πόλεμο από τη Μέση Ανατολή, ενώ νέες μονάδες ενίσχυσαν στη συνέχεια την ελληνική ναυτική δύναμη. Η ελληνική σημαία εξακολούθησε να ταξιδεύει και να πολεμά.
Ανάμεσα στις ιστορίες εκείνων των χρόνων ξεχωρίζει ο «Αδρίας». Στις 22 Οκτωβρίου 1943, το αντιτορπιλικό προσέκρουσε σε νάρκη κοντά στην Κάλυμνο και έχασε την πλώρη του. Είκοσι ένας άνδρες του πληρώματός του σκοτώθηκαν. Με κυβερνήτη τον Ιωάννη Τούμπα, οι επιζώντες κατάφεραν να κρατήσουν το πλοίο και να το οδηγήσουν στις μικρασιατικές ακτές. Έπειτα από προσωρινές επισκευές, ακολούθησε ο δύσκολος πλους προς την Αλεξάνδρεια, όπου έφθασε στις 6 Δεκεμβρίου.
Αξίζει να σταθεί κανείς σε αυτή την εικόνα,ένα βαριά τραυματισμένο καράβι επιστρέφει χάρη στην επιμονή, στη γνώση και στη συνεργασία των ανθρώπων του. Πίσω από το όνομα που έμεινε στην ιστορία βρίσκονταν συγκεκριμένοι άνδρες, καθένας με τη θέση και την ευθύνη του. Κάποιοι δεν γύρισαν ποτέ στις οικογένειές τους..
Μετά τον πόλεμο, η ανανέωση του Ναυτικού προχώρησε σταδιακά, μέσα στις δυνατότητες και στους περιορισμούς κάθε εποχής. Οι φρεγάτες τύπου Standard και αργότερα οι ΜΕΚΟ 200HN αποτέλεσαν βασικές μονάδες του Στόλου. Η «Ύδρα», η πρώτη ελληνική ΜΕΚΟ, παραδόθηκε το 1992. Μαζί με τα υποβρύχια, τις πυραυλακάτους και τις υπόλοιπες μονάδες, αυτές οι γενιές πλοίων ανέλαβαν την καθημερινή παρουσία στις ελληνικές θάλασσες.
Σε αυτή την υπηρεσία υπάρχει πολλή δουλειά που σπάνια φθάνει στη δημοσιότητα. Βάρδιες, συντηρήσεις, ασκήσεις, αντιμετώπιση βλαβών, πολύωρη επιφυλακή,εξοντωτικό περιβάλλον. Ο μηχανικός, ο τεχνίτης , ο χειριστής και ο ναύτης έχουν ο καθένας τη δική του συμβολή στην ετοιμότητα του πλοίου. Όποιος έχει ζήσει σε πολεμικό καράβι γνωρίζει πόσο εξαρτάται ο ένας από τον άλλον.
Σήμερα, οι φρεγάτες FDI HN, γνωστές και ως Belharra, ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο. Ο «Κίμων» παραδόθηκε στο Πολεμικό Ναυτικό στις 18 Δεκεμβρίου 2025 στη Λοριάν της Γαλλίας και η επίσημη υποδοχή του στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2026. Το ελληνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει συνολικά τέσσερις φρεγάτες.
Οι δυνατότητές τους στην αντιαεροπορική, ανθυποβρυχιακή και κατά πλοίων μάχη προσφέρουν σημαντικά νέα μέσα στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους, όμως, απαιτεί εκπαιδευμένα πληρώματα, επαρκή όπλα, ανταλλακτικά και συνεχή τεχνική υποστήριξη. Η παραλαβή ενός πλοίου είναι η αρχή μιας απαιτητικής υπηρεσίας δεκαετιών.
Η ενίσχυση του Ναυτικού οφείλει επομένως να έχει συνέχεια. Χρειάζεται φροντίδα για τις μονάδες που ήδη υπηρετούν, υποδομές, τεχνική γνώση και ουσιαστική στήριξη των στελεχών και των οικογενειών τους στο δύσκολο έργο που καλούνται να φέρουν εις πέρας. Η παραμονή έμπειρων ανθρώπων στα πλοία είναι ζήτημα επιχειρησιακής ικανότητας και η πολιτεία έχει ευθύνη να τους δίνει τα μέσα και τις συνθήκες για να κάνουν τη δουλειά τους.
Η Ελλάδα έχει νησιά να προστατεύσει, θαλάσσιους δρόμους να διατηρήσει ανοιχτούς και κυριαρχία να υπερασπιστεί. Η παρουσία της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο απαιτεί σχεδιασμό και σταθερή προετοιμασία. Οι επετειακές ομιλίες αποκτούν βάρος όταν συνοδεύονται από αποφάσεις που ενισχύουν έμπρακτα την άμυνα της χώρας.
Από την «Έλλη» και τον «Αδρία» μέχρι τον σημερινό «Κίμωνα», η ναυτική μας ιστορία κουβαλά θυσίες που δημιουργούν υποχρεώσεις στους ζωντανούς. Να θυμόμαστε όσους χάθηκαν και να φροντίζουμε όσους βρίσκονται σήμερα εν πλω.
Για να μπορεί η ελληνική σημαία να ταξιδεύει με ασφάλεια και η Ελλάδα να υπερασπίζεται όσα της ανήκουν.
ΕΘΝΙΚΟ ΒΗΜΑ