Γράφει η Αφροδίτη Παπαδοπούλου

Ανοίγεις το Facebook να δεις τι κάνουν οι φίλοι σου, να διαβάσεις καμιά είδηση, να ξεχαστείς λίγο από την καθημερινότητα και πριν προλάβεις να πιεις μια γουλιά καφέ έχεις πέσει πάνω σε τρεις καβγάδες, πέντε προσωπικές επιθέσεις και έναν άγνωστο που βρίζει κάποιον άλλον επειδή τόλμησε να έχει διαφορετική άποψη. Στο TikTok άνθρωποι κάνουν σχεδόν τα πάντα για λίγες χιλιάδες προβολές, στο Instagram η ευτυχία παρουσιάζεται μονίμως τέλεια και στο Χ μια απλή διαφωνία μπορεί να εξελιχθεί σε κανονικό διαδικτυακό πετροπόλεμο. Κάποτε μας έλεγαν να προσέχουμε τι λέμε γιατί τα λόγια πληγώνουν. Σήμερα φαίνεται πως όσο περισσότερο πληγώνεις τόσο περισσότερα likes μπορεί να μαζέψεις.

Το παράξενο είναι ότι πίσω από αυτές τις οθόνες βρίσκονται κανονικοί άνθρωποι. Ο γείτονας που μας λέει καλημέρα, ο συνάδελφος που συναντάμε στη δουλειά, ο άνθρωπος που περιμένει δίπλα μας στην ουρά του σούπερ μάρκετ. Κι όμως, δώσε σε ορισμένους ένα πληκτρολόγιο και ξαφνικά μεταμορφώνονται σε δικαστές, εισαγγελείς και τιμητές των πάντων. Κρίνουν ζωές που δεν γνωρίζουν, προσβάλλουν ανθρώπους που δεν έχουν συναντήσει και μοιράζουν χαρακτηρισμούς με μια ευκολία που πραγματικά τρομάζει. Η ελευθερία της έκφρασης είναι δικαίωμα όλων μας. Δεν είναι όμως υποχρέωση των υπολοίπων να ανεχόμαστε κάθε προσβολή ως δήθεν απόδειξη ειλικρίνειας. Μπορείς να διαφωνήσεις, να ασκήσεις κριτική, ακόμη και να θυμώσεις χωρίς να χρειάζεται να εξευτελίσεις τον απέναντί σου.

Υπάρχει βέβαια και κάτι ακόμη πιο στενάχωρο. Η ανάγκη για προβολή έχει οδηγήσει αρκετούς ανθρώπους να μετατρέπουν την ίδια τους τη ζωή σε δημόσιο θέαμα. Προσωπικές στιγμές, οικογενειακοί καβγάδες, χωρισμοί, ακόμη και ανθρώπινες δυσκολίες ανεβαίνουν στο διαδίκτυο για να σχολιαστούν από χιλιάδες αγνώστους. Δεν είναι κακό να μοιράζεσαι τη χαρά ή τον πόνο σου. Ούτε σημαίνει ότι όποιος αναζητά λίγη προσοχή στερείται αξιοπρέπειας. Το ανησυχητικό αρχίζει όταν ο εξευτελισμός γίνεται περιεχόμενο, η χυδαιότητα ψυχαγωγία και η ανθρώπινη δυστυχία ευκαιρία για περισσότερες προβολές. Και οι ίδιες οι πλατφόρμες έχουν το μερίδιό τους σε αυτό, αφού το προκλητικό και το συγκρουσιακό περιεχόμενο συχνά συγκεντρώνει μεγαλύτερη αλληλεπίδραση. Έτσι δημιουργείται ένας παράξενος ανταγωνισμός για το ποιος θα φωνάξει περισσότερο, ποιος θα προκαλέσει μεγαλύτερη εντύπωση και ποιος θα καταφέρει να γίνει το επόμενο θέμα συζήτησης. Ας μη γελιόμαστε όμως. Για κάθε άνθρωπο που εξευτελίζεται δημόσια υπάρχουν εκατοντάδες άλλοι που σταματούν να τον παρακολουθήσουν. Κάποιοι γελούν, άλλοι σχολιάζουν και αρκετοί σπεύδουν να μοιραστούν το θέαμα με τους φίλους τους. Ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί γεμίσαμε με τέτοιου είδους περιεχόμενο. Μα αφού εμείς οι ίδιοι του δίνουμε κοινό! Δεν αρκεί να καταδικάζουμε τη χυδαιότητα όταν την επιβραβεύουμε καθημερινά με την προσοχή μας.

Αναρωτιέμαι πολλές φορές τι μαθαίνουν τα παιδιά μας παρακολουθώντας όλη αυτή την κατάσταση. Ότι η δημοσιότητα είναι επιτυχία ακόμη κι όταν αποκτάται με τον χειρότερο τρόπο; Ότι ο σεβασμός είναι αδυναμία και η ευγένεια κάτι παλιομοδίτικο; Μήπως τελικά τους δείχνουμε καθημερινά πως για να ακουστείς πρέπει να φωνάζεις και για να ξεχωρίσεις πρέπει να προκαλείς; Γιατί τα παιδιά δεν μεγαλώνουν μόνο με όσα τους λέμε στο σπίτι ή στο σχολείο. Μεγαλώνουν και με όσα βλέπουν στην οθόνη που κρατούν στα χέρια τους. Δεν μπορούμε να τους μιλάμε για σεβασμό και την ίδια στιγμή να χειροκροτούμε δημόσια τον εξευτελισμό ενός άλλου ανθρώπου. Κάπου πρέπει να υπάρχει και λίγη συνέπεια ανάμεσα σε όσα πιστεύουμε και σε όσα κάνουμε.

Τα κοινωνικά δίκτυα δεν είναι από μόνα τους ούτε καλά ούτε κακά. Μας έφεραν πιο κοντά σε ανθρώπους που βρίσκονται μακριά, μας έδωσαν τη δυνατότητα να ενημερωνόμαστε, να εκφραζόμαστε και πολλές φορές να βοηθάμε ο ένας τον άλλον. Δεν φταίει το κινητό επειδή κάποιος αποφασίζει να χρησιμοποιήσει την οθόνη του για να προσβάλει. Ούτε όμως μπορούμε να αγνοούμε ότι ένας ολόκληρος ψηφιακός κόσμος έχει μάθει να ανταμείβει τον θόρυβο περισσότερο από την ουσία. Η πραγματική αξία ενός ανθρώπου δεν βρίσκεται στους ακολούθους του, στις προβολές του ή στο πόσο εύκολα μπορεί να ταπεινώσει κάποιον άλλον. Βρίσκεται στον τρόπο που συμπεριφέρεται όταν διαφωνεί, όταν θυμώνει και κυρίως όταν έχει τη δυνατότητα να πληγώσει αλλά επιλέγει να μην το κάνει.

Ίσως τελικά να μη χρειάζεται να έχουμε άποψη για τα πάντα, ούτε να απαντάμε σε κάθε πρόκληση που εμφανίζεται μπροστά μας. Υπάρχουν άνθρωποι που αξίζουν τον χρόνο και την προσοχή μας και άλλοι που απλώς αναζητούν έναν ακόμη καβγά για να γεμίσουν τη μέρα τους. Ας κρατήσουμε λοιπόν κάτι από την ευγένεια που μάθαμε μεγαλώνοντας, χωρίς να ντρεπόμαστε γι’ αυτήν και χωρίς να τη θεωρούμε αδυναμία. Ας δώσουμε λίγη περισσότερη προσοχή σε εκείνους που μοιράζονται γνώση, προσφέρουν βοήθεια, μας κάνουν να γελάμε χωρίς να προσβάλλουν κανέναν ή απλώς έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν. Γιατί δεν αρκεί να γυρίζουμε την πλάτη στη χυδαιότητα. Μπορούμε να στηρίζουμε και όσα αξίζουν πραγματικά να φαίνονται. Η τεχνολογία μάς έδωσε τη δυνατότητα να μιλάμε σε ολόκληρο τον κόσμο, αλλά δεν μας έμαθε απαραίτητα να μιλάμε ο ένας στον άλλον. Και καμιά φορά, η πιο αξιοπρεπής απάντηση είναι να μη συμμετέχεις στον εξευτελισμό, αλλά να επιλέγεις συνειδητά να δίνεις χώρο στην ανθρωπιά.

Από Nikolaos.L

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *