Γράφει ο Στυλιανός Καβαζής
«Σε λίγα χρόνια οι Τούρκοι θα κάνουν τους Έλληνες να σκέπτονται σαν Τούρκοι και αυτό θα είναι η μεγαλύτερή μας ήττα», έλεγε ο αείμνηστος Νεοκλής Σαρρής.
Όσο περνούν τα χρόνια τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε το βάθος αυτής της προειδοποίησης. Ο Νεοκλής Σαρρής, ένας από τους βαθύτερους γνώστες της τουρκικής πολιτικής και διπλωματίας, υπήρξε μια φωνή που η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν αξιοποίησε όπως όφειλε. Όπως ο ίδιος είχε αποκαλύψει, η πολιτική ηγεσία δεν τον είχε καλέσει ποτέ για να ενημερωθεί από τις γνώσεις του γύρω από την Τουρκία. Αντιθέτως είχε δεχθεί πρόσκληση από τη στρατιωτική ηγεσία της χώρας.
Σαν χθες θυμάμαι σε κάποια από τις τελευταίες του τηλεοπτικές παρουσίες να λέει κάτι που πιστεύω ότι αποτελεί μια μεγάλη αλήθεια, όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να την αποκρύψουν. «Η ελαφρότητα της δικής μας εξωτερικής πολιτικής και η αδυναμία μας να αντιγράψουμε τον δικό τους τρόπο σκέψης, που στηρίζεται στη βυζαντινή διπλωματία».
Το πλέον τραγικό είναι πως αντί να παραδειγματιζόμαστε από τους βυζαντινούς προγόνους μας, οι οποίοι συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους διπλωμάτες και στρατηγικούς αναλυτές της παγκόσμιας ιστορίας, αντί να μελετούμε τη διπλωματική τους ευφυΐα, την υπομονή, την πολυπλοκότητα της σκέψης τους και την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν ισχυρότερους αντιπάλους, εμείς επιλέγουμε να αποκοπτόμαστε από αυτή την ανεκτίμητη ιστορική παρακαταθήκη.
Αντί να αντλούμε διδάγματα από τη δική μας ιστορική εμπειρία, αναζητούμε διαρκώς συνταγές έξω από αυτήν, ενώ συχνά καταλήγουμε να υιοθετούμε την οπτική εκείνων που επιδιώκουν να περιορίσουν τον ελληνικό γεωπολιτικό ορίζοντα.
Ο Νεοκλής Σαρρής μάς υπενθύμιζε ακριβώς αυτή την ξεχασμένη αλήθεια. Η γνώση της ιστορίας δεν είναι πολυτέλεια αλλά όπλο εθνικής επιβίωσης.
Ένας λαός που αποκόπτεται από τη διπλωματική ευφυΐα των προγόνων του κινδυνεύει να αντιμετωπίζει το μέλλον του με τη σκέψη των αντιπάλων του!
ΕΘΝΙΚΟ ΒΗΜΑ – Συντακτική Ομάδα
Ο Νεοκλής Σαρρής δεν υπήρξε απλώς ένας πανεπιστημιακός που γνώριζε την Τουρκία. Υπήρξε ένας άνθρωπος που προσπάθησε να εξηγήσει στους Έλληνες κάτι βαθύτερο. Ότι για να αντιμετωπίσεις έναν αντίπαλο πρέπει πρώτα να κατανοήσεις τον τρόπο που σκέφτεται, χωρίς ποτέ να χάσεις τον δικό σου.
Η παρακαταθήκη του αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η εξωτερική πολιτική συχνά εξαντλείται σε δηλώσεις, επικοινωνιακές εντυπώσεις και προσδοκίες από τρίτους. Η ιστορία όμως δεν συγχωρεί την απουσία στρατηγικής. Ούτε η γεωγραφία αλλάζει επειδή εμείς προτιμούμε να την αγνοούμε.
Η Ελλάδα δεν στερείται ιστορίας, γνώσης ή ανθρώπων με διορατικότητα. Εκείνο που οφείλει να καλλιεργήσει είναι η ικανότητα να μετατρέπει αυτή τη γνώση σε μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική.
Αυτό είναι ίσως το σπουδαιότερο μάθημα που μας άφησε ο Νεοκλής Σαρρής. Να γνωρίζουμε τον αντίπαλο, να μελετούμε την ιστορία μας και πάνω απ’ όλα να μη δανειζόμαστε τη σκέψη κανενός όταν πρόκειται για το μέλλον της Πατρίδας μας.
Ενδεικτική βιβλιογραφία – Νεοκλής Σαρρής
- Νεοκλής Σαρρής, «Οσμανική Πραγματικότητα – Συστημική παρά-θεση δομών και λειτουργιών», τόμοι Α΄ και Β΄, Εκδόσεις Αρσενίδη, Αθήνα, 1990. Θεμελιώδης μελέτη για την οργάνωση, τη διοίκηση και τις κοινωνικοπολιτικές δομές του οθωμανικού κράτους.
- Νεοκλής Σαρρής, «Η άλλη πλευρά – Πολιτική και διπλωματική χρονογραφία της εισβολής στην Κύπρο και του διαμελισμού της», Εκδόσεις Γραμμή, τόμοι Α΄–Γ΄, 1977–1983. Μελέτη του Κυπριακού μέσα από τουρκικές πηγές.
- Νεοκλής Σαρρής, «Η οικογένεια στην Τουρκία», Εκδόσεις Γόρδιος, 1990. Μελέτη της τουρκικής κοινωνίας και των οικογενειακών θεσμών.
https://psarasbooks.gr/el/i-oikogeneia-stin-toyrkia.html
- Νεοκλής Σαρρής, «Η Απόρρητη Έκθεση του Νιχάτ Ερίμ για την Τουρκική Στρατηγική στο Κυπριακό (24.11.1956)», Εκδόσεις Ηλίας Επιφανίου, 2024. Μεταγενέστερη αυτοτελής ανατύπωση κειμένου από το έργο του Σαρρή για το Κυπριακό.
- Σπύρος Κουτρούλης, «Οσμανική πραγματικότητα, το σπουδαίο έργο του Νεοκλή Σαρρή», Άρδην, 5 Σεπτεμβρίου 2023. Παρουσίαση και αποτίμηση του δίτομου έργου.
https://ardin-rixi.gr/archives/252370